li 6de Jaar. Nummer 25 (289) Zondag 21 Juni 1891. Lieve Jonkvrouw Trotschhart Abonnementsprijs LIBERAAL WEEKBLAD VOOR 5 fr. voor de stad. 5 fr 50 voor den buiten, PRIJS PER NUMMER: 10 CENTIEMEN TU.'& voorop betaalbaar. Men abonneert zich op alle postkantoren voor den buiten voor de stad, ten kantore van het blad, 10, Vooruitgangstraat 10, Aalst. HET ARRONDISSEMENT AALST. d„;:„ a Gewone, 15 centiemen 1 Pri s der Annoncen Reklamen, 75 centiemen Vonnissen op de Iet de bladzijde, 1 frank per drukregel. Nee spe nee metu. Men maakt melding van elk werk waarvan een exemplaar aan het blad gezonden wordt. Handschriften worden niet terug gezonden. AALST, 20 JUNI. De personen die een abonnement nemen op DE DENDERGALM, voor het laatste halfjaar 1891 en het bedrag van hun abonnement zenden naar den Uitgever zullen het blad gratis ontvangen, te rekenen van heden tot einde Juni. Buitenlandscli politiek: overzicht. Rolland. De uitslagen voor de ver kiezingen van dijnsdag zullen de libe ralen waarschijnlijk de meerderheid geven, alhoewel de vijandelijke par tijen, de katholieken vooral, met hand en tand werken en zich met joden, pro testanten en Lutherianen aansluiten om de vrijzinnige partij de nederlaag te geven. Men maakt groote toebereid- sels voor de plechtige ontvangst van den Duitschen Keizer. Sommigen bewe ren dat dit bezoek voor doel zou hebben eerst Holland bij het Duitsch Zolverein en later bij het Drievoudig Verbond te lasschen. Engeland. De werkstaking der Londensche koetsiers is geëindigd. Zij hebben in hunne eischen voor vermin dering van werkuren en vermeerderiug van dagloon voldoening gekregen. Zij hadden als voornaamste verdedigers kardinaal Manning en den lord-Meier van Londen. De kwestie van het oneerlijk bacca- raat-spel is nog altijd het onderwerp aller gesprekken. Eene ondervraging is hierover in de Lagere Kamer gedaan. Prins van Wallis, wien men vooral den steen toewerpt, heeft zich als officier van het Engelsch leger bij den minister van oorlog j)ogen te verschoonen men denkt dat hij zijne rechten van erfprins aan zijnen oudsten zoon zal afstaan. Rusland. Een Fransch eskader zal met eene Russische vloot in de Oostzee verbroederen. Denemarken zal zich bij die vriendschappelijke betooging aan sluiten. Dezelfde plechtigheid zal tus- schen Engelsclie, Duitsche, Italiaansche en Oostenrijksche ooglogsschepen in de Adriatische zee plaats grijpen. Een beteekenisvolle omzendbrief. De onderwijzers van het schoolgebied Aalst ontvingen, eenige dagen geleden, onderstaanden omzendbrief, die e^ n hel- Vrij naar 't Engelsch. Laat bet doen, wien hst geerne doen Er zijn dommerikken genoeg die voor niets anders goed zijn. Moeder, uw zoon is gemaakt voor iets beters. Wij leven in eene groote eeuw, moeder Ja, lieve. Eene eeuw van vooruitgang Jen kunst... De oude wereld is vergaan in vuur en asch zoo deklameerde Nath voort. Ach God ach God murmelde vrouw Cramp. Eene nieuwe orde van zaken gaat aanbre ken en het priesterdom der grootheid zijne beurt hebben... Wat zijn rang en klassen in vergelijking met de oneindigheid Het dogma der nieuwe wereld is Revolutie, Gelijkheid en Broederlijkheid.. "Och, Nath, jongen, ik hooi u niet geerne al zoo spreken. Gij verstaat mij niet, moeder. Thans «prak hij op meesterachtigen en beschermenden toon en het zou slechts uwen vrede storen, moest ik pogen u uitleggingen te geven... Maar in deze eeuw kan een man van verstand zijne vruchtbare jaren niet verslijten in het kabinet vaneenen... haarsnijder... Ais ik toekomende jaar afkom, moeder, dan zult gij voor u een man zien en niet eenen baardscheerder en haarsnijder. Medegesleept door de ontroering van zijne welsprekendheid stond hij op maar, o, in het opstaan, wierp hij een theekopje om. Het is der licht werpt op den toestand van het lager onderwijs in dit schoolgebied Mijnheer de onderwijzer, Ondanks de pogingen door het schoolopzicht aangewend en den oproep, dien ik in de laatste drijmaandelijke vergaderingen tot de herren onderwijzers heb gedaan, verneem ik dat er nog onverschillige onderwijzers zijn, die zich om den uitslag van den jaarlij kschen wedstrijd, volgens art. 10 der schoolwet ingericht, zeer weinig bekreunen, en, buiten de gewone school uren, geene bijzondere herhalingsoefeningen aan hunne leerlingen geven om deze voor goe den uitslag in den wedstrijd bekwaam te maken De onderwijzers vergeten de spreuk «Zulke meester, zulke schoolZij verliezen uit het oog, dat do onderwijzer ook hetmenschdom moet nemen zoo als het is en niet zoo als hij het wenschen zou Hoe menig onderwijzer ziet men niet schok schouderen en de armen moedeloos laten vallen bij het onregelmatig schoolbijwonen zijner leerlingen Is er dan niets te doen tegen dat schoolverzuim, die plaag der lagere school, die de pogingen des onderwijzers verijdelt en zijn werk zonder vruchten laat? Hebt gij wel eens bij de ouders uwer leerlin gen eenen voetstap gedaan, om hun het school verzuim hunner kinderen voor oogen te leggen en ze te overtuigen van het groot verlies, dat daardoor teweeg gebracht wordt in de opvoe ding hunner kinderen, in de vordering uwer leerlingen en de achting uwer school Hebt gij, boven een regelmatig gegeven on derwijs, aldus uwe bezorgdheid getoond voor de huisgezinnen, die in u hun vertrouwen ge steld hebben, dan hebt gij uwen plicht gekwe ten Doch, er is meer nog te doen De verloren tijd kan en moet ingewonnen worden. Toon dat ge niet alleen onderwijzer zijt, maar ook meester meester over uwe leerlin gen en meester, in zekere mate, op du ouders. Steunende op het vertrouwen u door de ouders geschonken, maak gebruik van uw recht, het recht van iget hunne kinderen, uwe leerlingen, naar den wedstrijd te gaan, om de vruchten van uw onderwijs benevens uwe collega's te doen kennen. Ga tot de ouders en verzoek ze hunne kinderen nog eenige weken in de school te laten,om dagelijks de bijzondere voorbereiding tot den wedstrijd te volgen. Er is immers geene moeder, die haar kind niet lief heeft, geen vader, die niet trotsch is over het welgelukken van zijn zoon in zake van opvoeding en onderricht 1 Geen ouder dus, zal aan uw verzoek wederstaan, noch zal onver schillig blijven aan uwe opoffering van tijd en werk voor he: goede zijns kinds! Ontmoedig u toch niet door de omstandighe den waarin gij u bevindt en denk niet dat uwe taak volbracht is als gij voor een minimum van jaarwedde een minimum uren werk geleverd hebt 1 Gij zoudt aldus slechts uw loon verdie nen, maar niets doen om aan het vertrouwen der ouders, uwer leerlingen te beantwoorden Zie uit, rondom u in andere gemeenten, ziet gij uwe collega's ook in diezelfde omstandig heden zij ook bevinden zich alleen aan 't hoofd der school, of hebben overlast van leer lingen in hunne klassen zij ook moeten ten strijde trekken met al te jonge leerlingen en toch, ten prijze van moed en ijver, komen zij met goeden uitslag die moeielijkheden te boven niet gebroken, moederzegde hij, en zette het kopje op zijne plaats. Maar het tooverspel was gebroken zoo niet het kopje en hij kon zijne vroegere welsprekendheid niet meer terugvinden. Wel, zij verstaat mij toch niet dacht hij ik zou haar slechts verontrus ten. En, inderdaad, hij had de goede vrouw ver ontrust. Nu en dan wierp de moeder eenen schuwen blik op haren jongen zij gevoelde dat hij wegdreef op eene onbekende zee waar zij niet langer zijn geleider zijn kon. Nath zegde niets meer. Madame Cramp stond op, nam den pot frambozengelei, waarvan hij zoo weinig had gegeten, en zette hem weg met eenen zucht. Verwonderd was zij niet toen zij hem het bijzonderste nieuws van het dorp had medege deeld, dat Nath opstonden zegde dat hij ver langde eene sigaar te rooken op de straat of op den havendam. En gij moet niet opblij ven, moederik zal de deur toedoen. In dit stil en vreedzaam dorp bleven de halve- deuren openstaan tot dat de laatste bewoner naar bed ging, en er ware weinig aan gelegen indien hij vergat de deur in 't slot te doen. Thans gehoorzaamde de vrouw haren zoon gelijk zij vroeger zijnen vader had gehoorzaamd. Misschien had zij nooit zoo zeer het gemis van haren echtgenoot gevoeld als tegenwoordig. Zij gevoelde zich zoo onwetend en machteloos om iets te doen terwij l zij zag dat haar zoon van baar wegdreef. Zij had een flauw gedacht dat hij misschien verliefd was op eene jonkvrouw verre boven zijnen stand, en geheel dien nacht kon zij niet slapen vati kommer en onrust. Middelerwijl wandelde Nath onder het roo ken van eene sigaar naar het strand toe. Zijne moeder was mis bij het veronderstellen van eene liefdezaak. Tot allerstond was Nath op an 't werk dan Er is nog tijd 1 Eenige weken staan ons nog ten dienste Eene of twee uren daags is tijd genoeg om het verlorene in te halen, de leemten aan te vullen, het zwakke te versterken en het aangeleerde te verfris- schen Als moed en geduld meêwilien, is er nog tijd om te toonen, dat de school des onderwijzers waardig is, en de onderwijzer op de hoogte van zijne verhevene zending De Hoofdinspecteur, P. J GRILLAERT. Die omzendbrief, zeggen wij, is veel- beteekenend. Nergens in België werd het officieel onderwijs zoozeer ontred derd door de hatelijke schoolwet van 1884 als in het schoolressort Aalst. De meeste en de beste gemeentescholen werden erafgeschait, terwijl, vaneenen anderen kant, een overgroot getal kloos ter - en papenscholen aangenomen en later in gemeentescholen herschapen werden. De gevolgen van den oorlog tegen de goede gemeentescholen en gemeenteon derwijzers beginnen zich nu eerst te doen gevoelen, voor wat de bekomen uitslagen betreft in zake van opvoeding en onderwijs. Vroeger konden de half bakken onderwijzers, die de plaats der bekwame officiëele onderwijzers hebben ingenomen, nog prijzen in de wedstrij den halen met de door hunne voorgan gers gevormde leerlingen. De uitslag van den laatst gehouden prijskamp zegt klaar en duidelijk welke waarde het onderwijs heeft door die halfbakken on derwijzers gegeven. In het schoolgebied Aalst kampten 940 leerlingen mede in den wedstrijd van 1890. De gemiddelde schoolbevol king tot 23,947 leerlingen beloopende, was dit nog geen VIER per honderd der schoolgaande kinderen. Op de 940 mededingers verkregen er slechts 303 een bekwaamheidsbewijs, en onder die 303 geslaagden bevonden zich 120 leerlingen, die reeds in vroegere wedstrijden een diploma hadden gewon nen. Er bleven dus 183 medekampers over die zich met eere uit den slag trokken, of nagenoeg 0,7 per honderd der schoolbevolking. Het zal niemand verwonderen, wan neer wij zeggen, dat het schoolgebied Aalst, veteranen en nieuwgeslaagden medegerekend, maar 1,28 per honderd diploma's op de schoolgaande leerlingen behaalde en aan 't staartje kwam van 't heele land. Ziehier de officiëele tabel van den uit slag voor gansch België, zij is leerrijk onder meer dan een oogpunt. niemand verliefd dan op zich-zelvon alleen. Nimmer had hij eenen polsslag van liefde ge voeld voor de dames die in Wigmore-straat kwamen om hun haar te laten vlechten. Over 't algemeen waren zij niet jong en waren zij jong, ze waren niet schoon en zelfs indien zij schoon waren, ze zagen er niet schoon uit, met hun loshangend haar en hunnen peignoir rond den hals. Nath was weinig geleerd maar alles las hij, alles wat hij krijgen kon, en aldus had bij zichzelven in eigenwaan en ontevredenheid ge- lezeD, en in zijne verbeelding reikte zijn opge wonden kop tot aan de sterren. Sedert lang was de arme jongen gedwongen een dubbel leven te leven zijn wezenlijk leven als hij werkte en slaafde in het beroep, dat hem iederen dag ha telijker werd, en zijn ideaal leven, toen üij ge- heele nachten in zijne slaapkamer zatte lezen. Hij studeerde Darwin en Mill hij las de Revolutie van Carlyle en al wat hij van Huxley vinden kon. Het was ook een prachtig deel van zijn ideaal leven, toen hij als vrijwilliger, eene donkere groene uniforme aanhad en een kara bijn en eene sabel-bajonet droeg en in Hijde- Park defileerde. Deze dagen van militaire mas kerade waren eene soort van heldenhemel voor hem. In zijne uniform meende Nath Cramp een romanheld, een Quentin Durward, een D'Arta- gnan te zijn. Edoch in den laatsten tijd gevoel de hij eenen gewetenstwijfel des zondaags woonde hij half religieuze voorlezingen bij, en hij zelf had het woord gevoerd bij de bespre kingen in breed-denkende philosophische maat schappijen en hij begon te twijfelen of de held haftige militaire staatswet dienstig was voor het geluk van de menschheid. Edoch, de uniforme had hare tooverkracht, en de heldendroom was nog niet uitgedroomd. Dat waren Nath Cramps twee levens. Het eene noemden wij wezenlijk,het ander ide- Die tabel geeft den uitslag voor vrije, aangenomene en gemeentescholen te zamen; er kampten echter maar vier vrije scholen mede, en de meeste ge meentescholen zijn in banden gevallen van schoolmeesterkens a la #4. Klepper Grillaert ziet natuurlijk niet gaarne dat zijn ressort zoo aan 't staartje komt en de gevolgen der hatelijke wet van 1884 al te veel in d'oogen springen. Van daar zijnen omzendbrief. Arme in dienst geblevene officiëele onderwijzers, men heeft u uwe jaarwed de gedeeltelijk onttrokken, u aan het minimum gesteld, maar klepper Grillaert heeft u noodig om de droevige gevolgen der schoolwet, die het land ten schande strekt, te heipen verbloemen; beultu af voor en na den schooltijd Halfbakken schoolmeesters, die na 1884 als de paddestoelen uit den grond zijt opgerezen, gij verdient met uw ge woon werk het loon niet dat men u toe kent aan 't werk voor en na schooltijd opdat uwe onbekwaamheid niet al te klaar blijke Er moeten, kost wat kost, meer di ploma's gewonnen worden er moeten medekampers gekweekt worden en serre chaude de leerlingen moeten op zettelijk voor den wedstrijd gedresseerd worden, opdat het land bedrogen worde nopens den toestand van ons lager on derwijs en het niet kunne oordeelen over de onbekwaamheid onzer halfbak ken aagenomen onderwijzers. Wat wordt er na dit alles van het al gemeen reglement der lagere scholen Art. 15 van dit reglement zegtHet is den onderwijzers verboden bij voor keur de verstandigste leerlingen te be- voordeeligen om ze te doen uitmunten in de wedstrijden of compositiën, of om welke andere redenen. Kent M. Grillaert dit reglement niet, of stelt hij zich misschien boven den heer minister, die het uitvaardigde Daarbij, wanneer een onderwijzer zich aal maar de jongen was overtuigd, dat de wezenlijke Nathanaël Cramp de held van hot ideale leven en de andere slechts zijne zieleloo- ze en bloedlooze schaduwe was. KAPITTEL VI JONKVROUW TROTSCHHART Dubewoods was eigenlijk geene gemeente. Aanvankelijk hadden hier eenige visschers langsheen de kusthutten gebouwd, dan wa ren er hooger op den heuvel huizen geko men, en een bijzonder groot en prachtig huis werd de Hal genoemd. Lange jaren was de Hal onbewoond gebleven, tot zij gekocht werd door een rijken edelman uit Londen, die zoo werd er verteld met financie- maatschappijen te doen had. Die edelman kwam verscheidene malen naar Durewoods eer hij 't besluit nam zich daar te vestigen. Hij bracht eenen bouwmeester en al lerlei werklui uit Londen mede, deed alles naar zijnen zin maken en bleef h er een goed deel van den winter overbrengen. Toen bracht hij zijne eenige dochter mee hij was weduwenaar en nu en dan vergezel den hem eenige vrienden. Alhoewel sir John Challoner door al do be woners van Durewoods voor een groot man werd aanzien, toch bleef hij steeds voor hen een vreemdeling. Hij werd destijdsBaronet(1) maar dit liet Durewoods koel en onverschillig. Natuurlijk onder de eigenlijke bewoners van Durewoods lellen wij madame Cramp niet me de. Zij was hier komen wonen en eene vreem delinge. Zij was dienstmeid bij eene edelvrouw vooi en na schooltijd met liet dresseeren. van leerlingen voorde wedstrijden moet bezig houden, dan zet men hem aan, zulks ook gedurende de klasuren te doen. W ij raden den heer Grillaert aan den omzendbrief van minister Jacobs aan de schoolopzieners, inhoudende dezes rech ten en verplichtingen, eens te lezen. De man, die als toeziener van het vrije of papenonderwijs best op zijne plaats was, weet niet wat hij als schoolopziener van den Staat te doen en te laten heeft. Geef onze millioenen weer. Het is niet ongepast nu eD dan over geld en belastingen te spreken twee voorname punten die tegenwoordig het gevoeligste de burgers treffen. Wat ons klerikaal ministerie tegenwoordig doet is God bekend. Leest en oordeelt 1°) He ingevoerde belasting van M. Graux die er volstrekt noodzakelijk was om de uitga ven te dekken en de schulden van ons vorig klerikaal ministerie te betalen beliep tot twaalf millioen vijf honderd duizend frank, die de klenkalen behieldenen opstreken zonderiets af te schaften alhoewel zij geweigerd hadden ze te stemmen, verklarende dat zij onnoodig wa ren. 2°) De omzetting der Staatsrente bracht zeven millioen winst op. 3°) De ijzeren wogen ontvingen vijf millioen frank meer per jaar. 4°) De inkomende lasten op het vleesch be- ioopen drie millioen. 5°) De verhooging op den genever twee mil lioen vijf honderd duizend frank frank, enz. dus te samen dertig millioen frank dat er meer ontvangen wordt door ons klerikaal ministerie dan tijdens het bestuur van M. Graux. Hebben de klerikalen de lasten verminderd Integendeel, de gemeenten moeten voor hunne scholen twee millioen frank meer betalen.... dus di lasten werden overal verhoogd. Hebben de klerikaleu, die door beloften en bedrog aankwamen, eene belasting afgeschaft Ge zijt er wel mee.... ze hebben het vleesch van den werkman belast Hebben de klerikalen de begrootingeij van uitgaven verminderd Zij hebben dertig millioen jaarlijks meer op geschoren waarschijnlijk om mouchards te onderhouden Ilebhen de ministerieele bedriegers een van hunne beloften uitgevoerd 1 Neen, zij hebben gedurig gelogen en bedro gen en de dertig millioen welke ze meer ont vingen per jaar, hebben ze verteerd en ver- smeerd aan nuttelooze uitgaven, aan kerken kloosters en klerikale scholen. Sedert de klenkalen aan het bewind zijn, staken ze zorgvuldig alle jaren die dertig mil lioen weg om er klerikale, antinationale wer ken mede te verrichten. En dat duurt reeds sedert 1884, dus 7 maal dertig maakt de kolos sale som van 210 millioen waarvan de kleri kalen het nuttig gebruik uiet kunnen wettigeu, 210 millioen frank nutteloos verkwist ter- geweest, en dikwijls werd zij naar deHaiont- boden om de huishoudster van sir John Chal loner in haar werk te behelpen. Eene andere vreemdelinge, hier gevestigd, was Mejuffer Dione Lyle. Het schoone prach tige huis, dat zij bewoonde, had sir John Chal loner voor haar gekocht. Alzoo was Dione Lyle hier komen wonen, heel alleen met haren ge trouwen knecht Merlin, en zelden kwam die da me buiten hare deur tenzij als ze, met Meilin voor haren bootsman, spelevaren ging. Al wie Dione Lyle kende beminde die goede dame. Wat Merlin betreft, die brave man was eene echte volksvriend. Bij visschers kwam hn als bij zijne gildebroeders hij zag hunne booten na, hielp hunne netten herstellen en bewees hun alleilei dienst. Hoe zij elkander hadden leeren verstaan, bleef' een raadselwant Merlin kon geen Engelsch doch, om 't even, Merlin en de visschers verstonden eikanderen. Voor de kinders uit het dorp zong Merlin aardige liedjes en als de visschers te lang in zee bleven, dan was hij altijd daar om te hel pen, om te troosten en om de vrouwen over het lang wegblijven van hunne mans gerust te stel len. Merlins populariteit straalde een goeddeel terug op Merlins meesteres. Men zegde dat me juffer Dione Lyle schatrijk was en vroegertijds te Londen in een paleis had gewoond. Sir John Challoner behandelde mejuffer Dione Lyle met veel eerbied, en toen er te Durewoods schilders uit Londen kwamen wat in den zomer nog al veel gebeurde om schetsen van Durewoods te ne men zouden zij altijd hun kaartje naar hare woning, en altijd werden zij ten harent ontvan gen. Durewoods was daar niet weinig trotsch op. (Wordt voortgezet). A&C-. n - a-St Ifet schoolgebied Antwerpen bekwam Mechelen Brussel Leuren Brugge Kortrijk Aalst Gent Charleroi Bergen Doornik Hoei Luik Hasselt Aarlen Marche Dinant Namen 915 diploma's of 3.80 p. h. 434 2.71 1451 4.13 940 4.01 433 2.10 a 462 2.72 303 1.28 475 H 2,19 n 1456 6.55 823 4.17 970 5.11 552 3,35 - 1112 5.01 447 3.52 325 6.20 152 5.10 246 5.40 619 n 5.13 (1) Baronet is een engelsch edelman, die midden houdt tusschen den riiksbaron (peer) en den ridder (knight) en die den titel (sir) voor zijnen doopnaam voert. NOTA VAN DEN VERTALER.

Digitaal krantenarchief - Stadsarchief Aalst

De Dendergalm | 1891 | | pagina 1