MET WATERZUIVERINGSSTATIONS
ALLEEN IS DE KOUS NIET AF!
Film bij ons
Filmklubs klubfilms
DR. ANDRE SIERENS ZAAL GEOPEND
-
li—Mimi—iniiiiinmnininiiinnimnHiHHinnminiiiii»iiniiiimiiimiiiinimiiinmmi
ni—iimiiniiHHH—imm—iiniinnniiiniiiiiiinmnmnmnnmnmimnm
Prof. Dr. André Van der Beken over Dender-reiniging
16 - 3-2-1978 - De Voorpost
Op initiatief van de vrienden van de V.U.B. (Vrije Universiteit Brussel) en in samenwerking met
C.S.V.-De Rank, Humanistisch Verbond, de Oudervereniging voorde Moraal, de P.V.V.-jongeren, het
Liberaal Vlaams Studentenverbond, het Willemsfonds en het Masereelfonds ging op donderdag 26
januari j.l., in de stads-trouwzaal, een voordracht onder het motto: «Terug Vissen in de Dender?»
Onder het zeer talrijk opgekomen publiek, waaronder heel wat jongeren, zagen wij o.m. oud
burgemeester drs. Marcel De Bisschop, milieu-schepen Annie De Maght - Aelbrecht en provinciaal
raadslid Alois Van den Bossche, tevens prefekt van het Koninklijk Ateneum, direkteur van de handels
school, G.O.M.-lid en voorzitter van de Interkommunale voor het Land van Aalst.
de stmktuur van de grondlagen welke
hoofdzakelijk leemgronden
opgebouwd.
In de zomer heeft dit voor gevolg dat
HHK het water vastgehouden wordt, mede
door de aanwezigheid van gewassen,
waardoor er geen afstroming meer is
In de winter raakt de leem verzadigd
ij,,! As doordat de gewassen ontbreken en het
5 water stroomt wel af. Er is dus een
duidelijke relatie tussen het aardop
pervlak en de afvoer van het water naar
flP de Dender.
Het is dus zonder meer duidelijk dat
hiermede in eerste instantie rekening
dient gehouden bij de urbanisatie,
dusdanig dat dit fenomeen niet nog
verder in de hand wordt gewerkt.
|^Bf Dit alles heeft als konsekwentie: een
groot overstromingsgevaar gedurende
van De kan
de
en deze niet aanwezige reserves kun-
nen naar de Dender
de
Dit is dus de feitelijke hydrologische
situatie Hierdoor zal het fenomeen
vervuiling zo mogelijk een nog grotere
weerslag hebben dan in andere
H stroomgebieden. Wat er specifiek voor
de Dender tegen de vervuiling kan
gedaan dus
I van deze feitelijke toestand af. Maar er
y zijn ook de vervuilers uiteraard
-H WIE VERVUILT
I HET DENDERWATER
I De vervuilers kunnen in drie groepen
I worden ingedeeld: de bevolking, de
I industrie en de landbouw. Voor de
I gewone bevolking wordt de vervuiling
veroorzaakt door het huisafvalwatcr
Bij de industrie wordt het water ver
vuild door het gebruik van water voor
het produktieproces en voor afkoeling
De landbouw op zijn beurt stelt een
geheel specifiek probleem.
In welke mate de bevolking bijdraagt
tot de vervuiling kan men berekenen
aan de hand van het gekende gemid
delde dagelijkse waterverbruik wat ligt
tussen de 120 en 150 liter.
Voor de industrie wordt de vervuiling
berekend in funktic van een vooropge
stelde evenwaardige vervuiling door
de bevolking.
De watervervuiling wordt uitgedrukt
in Inwoner Equivalenten, d.i. de ver
vuiling veroorzaakt door een inwoner
per etmaal. Voor het totale denderbek-
ken werd een vervuiling berekend van
441.000 I.E. alleen reeds voor de be
volking. Gemiddeld telt men 340 in
woners per km2 over gans het Dcnder-
stroomgebied maar in de sektor Den
derleeuw wordt dit reeds 540 inwoners
per km2 en in de streek van Aalst 750
inwoners per km2. dit is het dubbele
van het ganse stroomgebied. De wa
terverontreiniging gaat uiteraard in de
zelfde verhouding mee De V.U.B.
berekende de vervuilingsinbreng van
de industrie op 1,000.000 I.E. doch
het ministerie van volksgezondheid
houdt het bij zowat de helft ervan. Van
de totale industrieinplaniingct) in het
Denderstroomgebied bevinden er
zich 88 langs de denderoevers zelf
De scktoren Lessen. Ninove, Dender
leeuw. Aalst en Dcndermonde zijn
verantwoordelijk voor 90 van de
totale vervuiling. In de sektor Aalst
bedraagt de vervuiling door de bevol
king 130.000 I.E. en de vervuiling
door de industrie 203.000 I.E.
Om deze industriële vervuiling te kun
nen bepalen werd er uitgegaan van hel
aantal tewerkgestelde arbeiders bij de
betrokken bedrijven.
Professor Van Der Beken SJ
DENDERWATER:
DROGE MATERIE
Nadat de voorzitter van de vergadering
de gastspreker had ingeleid en voorge
steld nam professor Van der Beken,
een klein half uurtje later dan voor
zien. het woord.
Prof. Dr. André Van der Beken be
haalde het doktoraat in de landbouw
kunde en specialiseerde zich in water
lopen. Hij is hoofd van de afdeling
ekologie aan de V.U.B. en doceert er
hydrologie.
Spreker zegde zijn best te zullen doen
om deze droge materie bij uitstek niet
al te saai aan de man te brengen. Hij
distanciecrde zich van de titel die men
voor zijn spreekbeurt had bedacht.
Omdat het helemaal niet in zijn bedoe
ling ligt ook maar op enige wijze te
suggereren dat er een dender-
viswonder te verwachten is. Gelukkig
werd de titel in vragende vorm gesteld.
Maar als dit aan hem zelf zou worden
gevraagd dan moet hij het antwoord
helaas schuldig blijven, voorlopig al-
Professor Van der Beken had het in
zijn spreekbeurt hoofdzakelijk over
het projekt in verband met het dendcr-
bekken, waaraan zijn diensten sedert
1973 dokteren. Dit projekt ressor
teerde uit een licencieverhandeling
van een student. Er moet wel gezegd
dal er sindsdien geen nieuw studiema
teriaal over de Dender is vergaard. Dit
als gevolg van een gebrek aan finan
ciële middelen welke van overheids
wege niet meer beschikbaar werden
gesteld
Dit projekt. i.v.m. de Dender en de
beheersing en het bekeren van het den-
derwater. dat prof. Van der Beken sa
men met zijn kollega prot. Van dc-
Wiele heeft voorgedragen, kan dus op
dit ogenblik niet meer verder worden
uitgewerkt.
ALLE WATER STROOMT
NAAR DE DENDER
niet uitgediept maar ingedijkt en
beginnen tot aan de Dendermonding.
Door deze indijking kwam de natuur
lijke afwatering in het gedrang. Hier
tegen werden verschillende zgn. wate
ringen aangelegd langsheen dc Den-
deroever. In het totaal bestaan er van
Gcraardsbergen tol Dendermonde,
-veertien» wateringen die de afwate
ring der omgevende gronden regelen.
De Dender is een rivier met een bij
uitstek sterk wisselend debiet. In de
winterperiode, of tenminste gedurende
een klein gedeelte ervan, bedraagt het
debiet 120 m3 per sec. Gedurende 40
van het jaar is het debiet minimaal
en situeerl zich rondom 2 m3 per sec.
Aangezien de totale lozing van het af
valwater eveneens een debiet heeft van
gemiddeld 2m3 per secis het dus dui
delijk dat gedurende 40 van het jaar
de Dender eigenlijk een open riool is.
Als men dit debiet patroon weten
schappelijk gaat omschrijven dan
spreekt men van een - stijl verloop-
Dit stelt heel wat problemen en is er
o.m. dc oorzaak van dat het schoon
houden in het huidige geval: schoon
krijgen van het Denderwatcr geen
sinecure is. Gedurende een uiterst
klein aantal dagen heerst er een hoog
debiet waarbij dus veel vers water
wordt aangevoerd. Meer dan 150 da
gen per jaar is het debiel lager dan 5 m3
per sec wat voor de watervernieu
wing en dc verdunning van het ver
vuilde water geheel ontoereikend is.
Bij hoge neerslag is de afvoer plots
doordat er geen bergingsmogelijkhe
den zijn. 't Ontbreken van deze bèr-
gingsmogelijkheden is te wijten aan
Dat deze metode voor diskussies vat
baar is, is dus niet verwonderlijk
In debiet uitgedrukt wordt door het
huishoudelijke afvalwater in de sektor
Aalst gemiddeld 0.8 m3 per sec. opge
geven terwijl de industrie er goed is
voor 0,7 m3 er sec. Samen is dit een
debiet van 1,5 m3 per seconde, wat
betekent dat 3/ 4 van het stroomgc-
deelte tussen Aalst en Dendermonde
gewoon uit afvalwater bestaat.
Voor een stuk zou dit procentueel
hoge afvalwaterdebict kunnen worden
verminderd door aan recyclage te doen
daar waar het water wordt gebruikt in
de industrie.
Het is dringend nodig dat hier een de
gelijke studie gewijd wordt aan de mo
gelijkheden tot achtereenvolgens her
gebruiken van het lozingswater van d<
industrie.
Zoals hoger gezegd stelt de landbouw
en de veeteelt een geheel apan en spe
cifiek probleem Terwijl de mestafval
van landbouw en veeteelt vroeger am
per een probleem opleverde is dit nu
een niet te onderschatten bron van wa
terbezoedeling geworden. De mo
derne veeteelt, de zgn. bio-industric.
belast heel wat afvalwater met gier en
mest. De landbouw zorgt daarnaast
voor vervuiling door uitspoeling der
meststoffen in de grond.
Hierdoor onttsaat, in het oppervlakte
water, het fenomeen: EUTROFIË
RING, d.i. de buitenmatige aangroei
—woekering— van algen, (mikrosko-
pisch plantaardig leven) Deze ab
normale -plantengroei- wordt veroor
zaakt door de elementen N (stikstof).
P. (fosfoor) en K (calium) welke de
hoofdbestanddelen zijn van meststof
fen. Daarnaast wordt er eveneens veel
stikstof en fosfoor aangevoerd in het
huishoudelijk afvalwater door het ge
bruik van wasmiddelen en detergen-
ten. Landbouw en huishouding liggen
elk voor 50 aan üe basis van het
eutrofieringsverschijnsel
WATERZUIVERINGSSTATIONS:
DE OPLOSSING?
Aangezien met de tot nu toe gekende
en toegepaste waterzuiveringsproce-
dés praktisch alleen het organische ma
teriaal wordt afgebroken (de koolwa-
terstofverbindingen) is het effekt van
dit zuiveringsprocédé meestal zeer
laag. In ckonoitiischc termen heet dit
c!2P. du' hüt rendement UÏiïrS! je.
Deze afbraak van organische stoffen
kan normaal op een natuurlijke wijze
gebeuren als er voldoende zuurstof
aanwezig is in het oppervlakte water
Opdat vissen in water kunnen leven is
er 5 mg zuurstof per liter water nodig.
hetzij zowat 20 mg lucht. Een goede
beluchting gebeurt door een intens en
langdurig kontakt van water en lucht.
De noodzaak van deze zuurstof wordt
duidelijk als men weet dat het orga
nisch materiaal wordt afgebroken door
bacteriën en deze bacteriën - verbrui
ken zuurstof als energie bron-. Door
dat het zuurstofgehalte sterk tempera
tuur afhankelijk is (bij hoge temp
weinig zuurstof, en bij lage tempera
tuur veel zuurstof opname) is het ge
vaar van thermische pollutie, door
koelwatcrgebruik. eveneens duidelijk
In de huidige situatie zou het dender-
water dc 5°C, niet mogen overschrij
den om nog voldoende zuurstof te
kunnen opnemen.
Het zou dus al heel wat helpen als er
verhoudingsgewijze steeds voldoende
water zou aangevoerd worden met een
normaal zuurstofgehalte. Dit kan o.m.
door beluchtingssystemen. Daarnaast
moet er gezorgd worden voor moge
lijkheden tot de aanleg van waterrcscr-
ves om deze tijdens het zomerse laag
debielregime te laten afvloeien. Deze
mogelijkheden dienen dringend bestu
deerd en de kost en baat rekening moet
worden opgesteld.
Samengevat dienen dus volgende mo
gelijkheden overwogen alvorens aan
de laag renderende zuiveringsstations-
bouw te beginnen: Nagaan of re
cyclage van industrieel water mogelijk
is. Dit houdt dus hel wedergebruik in
van opwaarts langs de Dender geloosd
industricwater door bedrijven verder
stroomafwaarts.
Het uitwerken van een werkelijk
en totaal waterbeheer over het ganse
Denderbckken refde Nederlandse
waterschappen)
De lozingsvergunningen van de
industrie koppelen aan de situatie van
het stroomgebied Hierbij kunnen ver
schillende soorten lozingsvergunnin
gen worden uitgewerkt, o.a. alge'
mene. scktioriële en bijzondere. Daar
naast moeten ook in de tijd gespreide
lozingen worden overwogen. Dit laat
ste betekent het aanpassen van de lo
zingen aan het debiet van de Dender
Prof Dr Van der Beken stelt het als
volgt: -De bouw van zuiveringssta
tions alleen biedt geen oplossing Dit
is zó klaar als het water van de Dender
zou moeten worden».
Gans dc problematiek situeert zich
rondom het BEHEER van het
STROOMGEBIED
Dit moet als gevolg hebben: het verbe
teren van het debiet van de Dender met
daaruit de mogelijkheid dal de rivier
als natuurlijke slibvanger kan funge
ren
Als men bedenkt dat het te Aalst ge
plande zuiveringsstation alleen reeds I
miljard gaat kosten en -slechts» bcrc-
fêrici.u IS voor iüo.ooo I.E. en dit met
de wetenschap dal het rendement er
van vrij laag kan liggen en met daar
naast het haast niet op te lossen slib-
problcem. dient men zich inderdaad de
vraag te stellen waarom met naar an
dere mogelijkheden werd en wordt
uitgekeken.
Uil het publiek kwam tot slot volgende
terechte opmerking: uit allerlei uiteen
zettingen van wetenschappers blijkt
dat men de ganse materie (nog) niet
beheerst, noch weet waar het op staat.
Toch gaat men reeds stations bouwen
in de hoop dat het allemaal ooit nog
eens goed uitvalt.
E.V.
KFL
Op donderdag 16 februari vertoont de KFL de film «Cria Cuervos»
een film van Carlos Saura die tijdens het festvial van Cannes in
1976 de speciale prijs van de Jury kreeg Het Madrileense patri
ciërsleven door de ogen van een negenjarig meisje.
MARCELINOCLUB
Op zondag 12 februari om 14u wordt in de Marcellinoclub voor de
jeugdige filmliefhebbers tot 16 jaar de film «De laatste dagen van
Pompei» vertoont. Over de avonturen van de honderdman Glaucus
en zijn omgeving volgende week meer.
JEUGDKLUBS
Jeugdklubs die regelmatig films programmeren en ook graag eens
iets over hun film willen zien verschijnen in deze rubriek kunnen op
de redaktie altijd een kort briefje, eventueel ook een foto van de
film, achterlaten ter attentie van
JAN STRICKX
Drie nieuwe films voor deze week De enige resterende film van
vorige week is de Nederlandse produktie «Soldaat van Oranje»,
die vanaf nu in zaal 2 van het Feestpaleis zal lopen. De uren van
de voorstellingen zijn in de week: 18u en 21u en op de zondaqen
14u15, 17u30 en 20u45.
Wie van avontuur houdt, gevaar, spanning en af en toe ook een
vleugje liefde kan gaan kijken naar de nieuwe film «Paper Riger»
(De Cracks der ontvluchting) in de grote zaal 1 van het Feestpa
leis. De uren der voorstellingen zijn hier in de week 18u15 en
20u45 en op de zondagen 14u, 16u15, 18u30 en 21u
Voor de Cinema Palace twee nieuwe films op de affiche In de grote
benedenzaal loopt vanaf heden de Amenkaanse produktie «Star
Wars» of in het Nederlands «Sterrenoorlog», een film van George
Lucas, met in de voornaamste rollen Mark Hamill, Harrison Ford,
Carrie Fisher. Peter Cushing, Alex Guinness en Anthony Daniels.
Over deze film zegt de regisseur het volgende: «Met STAR WARS
heb ik een modern sprookje willen maken, een mythe, omdat de
tegenwoordige jonge generatie ervan verstoken blijft De jongeren
van vandaag beschikken over geen enkele droomheld meer De
enige helden waar zij het mee moeten doen heten Harry of Kojak
Al de films die zij te zien krijgen leggen het aksent op katastrofen,
op angst en op geweld.
Sedert dat de «Western» ter ziele ging wordt hen geen mytologi-
sche «ruimte» meer geboden. Ik heb geprobeerd zo een ruimte
voor hen te scheppen. Ik heb geprobeerd hen te doen denken aan
dingen die zouden kunnen gebeuren.
Vandaag de dag zijn de jongeren heel wat gesofistikeerder dan wij
dat waren. Maar zij vervelen zich. Ik denk dat. wanneer zij naar de
bios gaan. zij dan iets willen zien. Daarom heb ik Star Wars ge
maakt om een exotische en verre ruimte voor hen te openen waar
zij hun verbeelding de vrije loop kunnen laten «Tot daar de woor
den van de regissuer. Een film die waarschijnlijk meer dan een
week op onze schermen zal te zien zijn en die wij u graag aanbeve
len.
In de kleinere bovenzaal van de Palace loopt een film die uitste
kend geschikt is voor de jeugdigsten van het gezin «Blackbeard's
Ghost» of «ZWARTBAARDS GEEST».
Deze humoristische Walt Disneyproduktie met in de hoofdrollen
Peter Ustinov als Kapitein Blackboard, Dean Jones als Steve Wal
ker, Suzanne Pleshette als Joanne Baker en Elsa Lanchester als
Emily, in een regie van Robert Stevenson willen wij graag aanbeve
len aan het jonge publiek.
Zij knjgen te zien wat er zoal gebeurt wanneer je als atletiektrainer
je intrek neemt in een herberg die «Zwartbaard» noemt. Scherven
brengen geluk zegt men, maar wanneer je tussen de scherven ook
nog 'n oud dokument met toverformules vindt de geest van een
oud-piraat oproepen kunnen wij je verzekeren dat er zich heel wat
grappige gebeurtenissen voordoen. Vertellen doen wij ze niet, ga
liever eens kijken. Veel kijk en lachgenot.
JAN STRICKX
Met behulp van dia's, waarvan de pro-
jektie helaas wegens defekt van het
toestel zowat halfweg werd afgebro
ken. situeerde prof. Van der Beken het
basisgegeven en de basisproblemen
van het denderbckken
Vooraf herinnerde hij nog even aan de
-kringloop van het water- om duide
lijk te maken wat de rol van het water is
en wat er precies mee gebeurt.
Het verval van de Dender is 147 m
vanaf het hoogste punt bij de bronnen
(150 m) tot aan de monding, te Den
dermonde (5m). Dit is een ongewoon
sterk verval!
De zijrivieren van de Dender kennen
een nog sterker verval. Vanaf de sa
menloop van de West- en Oostarm van
de Dender te Ath doet deze rivier vol
gende belangrijke centra aan of lie
ver. zijn volgende belangrijke woon
gebieden aan de Denderoevers ge
groeid: Lessen. Gcraardsbergen. Ni
nove. Denderleeuw. Aalst en Den
dermonde Het eigenlijke stroomge
bied omvat een toialc oppervlakte van
1380 KM2 Het stroomgebied van de
Dender is het gebied waarvan de opge
vangen neerslag naar dc Dender wordt
gevoerd, hetzij rechtstreeks via riolen,
beken cn kleine rivieren, hetzij door
penetratie van uit dc diepere waterla-
gen (artesische grondwatcrlagen)
DENDER STEEDS
BEVAARBAAR
De Dender is van oudsher steeds een
bevaarbare cn bevaarde waterloop ge
weest. In dc vorige eeuw werd hij ge
kanaliseerd Hiertoe werd dc rivier
Burgemeester D'haescleer stelde de zaal dokter Sierens officieel voor het publiek open (SJ)
In aanwezigheid van dc familie Sierens cn talrijke personaliteiten opende vorige dinsdag burgemees
ter D hacsciecr plechtig de Dr. Andrc Sierens zaal in het stedelijk museum Oud-Hospitaal
In een toespraak loofde hij de verdiensten van Sierens als dokteren kunstliefhebber. Het legaat dat hij
voor de slad Aalst heeft nagelaten bestaat uit vier grote werken van Valerius De Saedeleer cn Iwee
kleinere slukken van Delaforterie. een minder bekend kunstenaar.
De werken van De Saedeleer hebben een gczamclijke waarde van zo'n 7 miljoen waarvan één stuk
geschat wordt op 4 miljoen Irank handelswaarde. De erfeniskosten voorde stad liggen iets hoger dan I
miljoen frank. Zodat hier in feite een goede zaak werd gedaan.
De werken zijn echter dringend aan een opkuisbeurt loc. Door de schepen van kuituur Herman Rocls
Veel prominenten luidden eraan gehouden aanwezig te zijn bij de opening van de zaal Dokter Sierens (SJ)
wordt reeds geruime tijd aangedrongen opdat ook andere werken van Dc Saedeleer. welke in het bezit
zijn van de stad. naar het museum zouden verhuizen.
Over dc artistieke waarde van deze werken werd op dc openstelling geen woord gesproken.Wel
meende de burgemeester dat het goed is dal deze werken uit de handel zijn genomen. Handelswaarde
en artistieke kwaliteiten zijn in het kunstvak twee veelgebruikte termen die soms met elkaar ten
onrechte worden verweven.
De Dr. André Sierens zaal werd door het museumpersoneel fraai ingericht cn zal wellicht in de
komende weken een trekpleister worden van kunstliefhebbers
Roger D'Hondt
