MENINGEN OVER DE ZAAK JESPERS
ER KLOPT
IETS NIET...
Negen weken
JET ROEMLOZE
EINDE VAN EEN THRILLER
KOORDDANSEN
DP HET RANDJE
VAN DE WAARHEID
De
weegschaal
wankelt
DE MYSTE
RIEUZE
DAGEN VAN
GENT...
if
/El
sket
'an de
Huyli
n Ake
ïr 11
en uit zijn ambt, titels en graden ontzette magistraat en een zaak-
jerder zitten respektievelijk voor twintig en vijftien jaar in de cel,
204rmensen kwamen uiteindelijk vrij. Rechters, juryleden en advo-
0-2|ten zijn naar huis en daarbij nog een journalist en een onder-
66-8 eksrechter. collega van Jespers, bedreigd. Balans van een zaak die
e ze rechtspraak op zi jn kop zette en het Gentse justitiepaleis qua
57-6 langstelling en spanning in een schouwburg veranderde. Applaus
44-4 awoertgerocp dreunen nog na.
proces Jespers duurde negen
:kcn lang. voldoende opdat de
blieke belangstelling naar het
toe misschien ietwat zou
rminderen en velen een zucht
13-2 n verlichting zouden slaken
13-2 mncer alles eenmaal voorbij zou
12-2 n. Toch is de ganse zaak, voor-
13-1 derzoek inbegrepen, in een re-
13-1 rdtempo van ongeveer negen
13-1 landen afgehandeld. Rekord-
13-lfnpo. vooral wanneer men weet
13-1 -gewone zaken» soms ander-
1 l-i If jaar of langer aanslepen. Dit
13- npo zorgde voor een aantal
1 IjJbcantwoorde, maar daarom niet
nder belangrijke. vragen.
:lke -bom» plaatste bijvoor-
Id De Cramer in de wagen van
sinne De Sutter? Waarom ver
en zich tegen een lijk-
ng op voornoemde per-
is er chantage in het spel? We
zullen het waarschijnlijk nooit te
weten komen, misschien juist om
dat het Belgische gerecht dan nog
meer in opspraak zou kunnen ko
men. Verklaarde Jespers immers
niet dat er koppen zouden vallen
indien hij «ernstig» zou gaan pra
ten? Werkte men daarom deze
zaak zo vlug af?
Het openbaar ministerie vond
geen verzachtende omstandighe
den voor Jespers Deze kreeg die
echter wel door het feit dat er geen
voorgaande veroordelingen op
z'n strafregister staan. Levens
lang werd op die manier omgezet
in twintig jaar dwangarbeid, hoe
wel het openbaar ministerie erop
zinspeelde dat in België praktisch
geen enkele gevangene zijn straf
volledig uitzit. Zinspeling die wel
degelijk van aard was de jury te
beïnvloeden.
De Cramer mocht van zijn kant
van het openbaar ministerie wel
een lichtere straf krijgen omdat hij
(officieel) - zonder Jespers de fei
ten misschien niet zou gepleegd
hebben». Waarnemers vinden het
echter waarschijnlijker dat De
Cramer een -beloning voor ver
klikking» zou gekregen hebben in
de vorm van een straf die vijfjaar
lichter is dan die van Jespers.
Immers, indien De Cramer zich
niet was gaan aanmelden bij de
rijkswacht te Gent zat Jespers nu
misschien niet in de gevangenis.
Huldigde men de regel «voor wat
hoort wat» of is Jespers het voor
beeld dat men in gerechtskringen
wilde stellen ten overstaan van an
dere magistraten? De zondebok
van de justitie? We hebben er het
raden naar
Al met al lopen 's mensen menin
gen ook over deze zaak geweldig
uiteen. Velen zijn van mening dat
'n magistraat die het scheve pad
bewandelde, misdrijven of misda
den beging of dan toch minstens
een verdacht leventje leidde, niet
streng genoeg kan gestraft wor
den. Vooral omdat juist van een
gerechtsdienaar verwacht wordt
dat hij een voorbeeldig leven leidt.
Icijfe
ijk (I
l' Ir klopt iets niet», een titel die de Nederlandse auteur Havank
•brutkte voor een van zijn meest boeiende detektivcverhalen. Het
uofdpersonage Charles C.M. Carlier, alias de Schaduw, weet het
;ele zaakje netjes uit te rafelen doch zoals het Havanks gewoonte is
lijkt ook de misdadiger niet onsympatick te zijn en speelt de Scha-
iw, dat merkwaardig heer, zelf rechter en stuurt de kerel met 'n
hop tegen zijn achterste terug de wijde wereld in.
eden: In het hele verhaal klopt iets niet. loopt er iets mank,
hdanks de fijne theorie die de inspekteur had opgebouw d. Zo ook in
et voorbije wekenlange proces van Guy Jespers. eens onderzoeks-
echter. en zijn bendegenoten -
Jespersverhaal zit geheid in
9 I
Tert i
ickaar. De politic zoekt
re De Cramer, verdacht van een
erval bij een bejaard echtpaar,
lie zit ergens gerust op de purpren
ei, maar keert ijlings naar Gent
:rug als hij hoort dat het slecht
Ter aat aflopen. Een garagist wordt
ongehouden omdat zijn achter-
mpl cht niet brandt en bij de kontrole
de wagen ontdekt men een
lossicr over Gents meest be-
nemde onderzoeksrechter Guy
ilcspcrs. Geen algemene konstcr-
atie in Gentse politiekringen,
kant later zouden wij horen dat
E- Jespers al een tijdje werd in het
mg gehouden
>1en draait ze dus allemaal de doos
n. Tijdens de ondervragingen be-
j lint De Cramer iets te lossen over
mooordpoging en een moord.
V'rauk op Jespers die mooie De
ramer alleen wou laten op-
Iraaien voor de inbraak en de
toof? Jespers lijkt toch niet zo
[.- f machtig als De Cramer had ge-
H nteend en de kleine garnaal maakt
de snoek af.
Alle kranten schreeuwen moord
brand, vragen zich af wat er
toch eigenlijk met ons gerecht aan
,de hand is als zoiets mogelijk
vordl! Een onderzoeksrechter die
champagne klinkt bij de vrolijke
vrouwtjes in louche stammences.
die zich laat meeslepen in inbraak
i n rood en waar dan uiteindelijk
1 ook
een mislukte en een gelukte
niimrd wordt toegeschreven. Een
[onderzoeksrechter dan nog wel.
Een magistraat met veel macht die
fan beslissen over het verloop van
Wnonderzoek. die verdachten kan
inhouden en vrijlaten, die 'n
duidende richting kan geven aan
een zaak vóór het proces begint.
Acht maanden later begon zijn ei-
jen proces.
Of liever. 't proces van De Cra-
n*r Deze linke jongen met zin
*oor int iges. deze showman die
28» kt goed kan zeggen, houdt het
s beter in de hand dan voor-
De Preter. die het ook niet
dccht deed De Cramer haalt allcr-
fcistunts uil. spreekt nvcrgeluids-
fondjes die echter vernietigd zijn.
tovert een zakagenda te voorschijn
waarin alles opgetekend staat dat
voor Jespers bezwarend is. maar
niemand weet wanneer die agenda
ingevuld is. De Cramer vecht ver
beten voor zijn zaak. Jespers zit er
stil bij. Alleen tijdens de laatste
dagen weert hij zich. laat af en toe
doorschemeren dat hij meer weet.
maar het niet wil zeggen. Nu eens
ligt Jespers boven, dan weer
scoort De Cramer punten. Alle
verklaringen staan diametraal
tegenover mekaar. De jury krijgt
de grootste chaos voorgeschoteld.
Zelfs de politiediensten komen
mekaar verwijten maken, de inte
griteit van een Gents kommissaris
komt in het gedrang..
Van zodra iemand meent een be
wijs gevonden te hebben wordt het
door de andere partij ontkracht. Er
zijn enkel aanduidingen, vermoe
dens en dan moet een jury beslis
sen. Twaalf mensen die twijfelen.
Het proces heeft geen enkel vraag
teken weggeveegd, integendeel er
nieuwe opgeroepen.
Wat gebeurt er in de normale
rechtspraak? Twijfel speelt in het
voordeel van de verdachte.Maar
is dit wel een normaal proces?
De jury meent ook van niet. Jes
pers en De Cramer (ook Van
Renterghem en Van Laere) wor
den schuldig bevonden. Niet aan
de moord, dan toch aan de moord
poging en vele andere zaken.
Het verdikt valt twintig en vijftien
jaar
Een rechter die meent geen uit
spraak te kunnen doen. kan zich
onbevoegd verklaren. Een jury
niet. Zij moet zich uitspreken.
Dan maar uit •innerlijke overtui
ging Maar is zoiets nog recht?
Een vraag waarover in juridische
kringen nog even zal worden na-
geboomd
Na het proces Jespers blijven al
leen vragen over. Wie was de drij
vende kracht. Jespers of De Cra
mer? Welke waren de juiste ban
den tussen de onderzoeksrechter
en de semi-onderwereld? Werd
Jespers door De Craeiner gechan
teerd omdat deze zich te ver ge-
kompromitteerd had? Wie zijn die
Anüeren, onder wie ondergete
kende. zijn van oordcel dat wie 'n
strafbaar feit pleegt wel degelijk
moet gestraft worden, maar heb
ben anderzijds steeds schrik voor
een gerechterlijke dwaling. We
hoeven wat het gerecht verklaart
immers niet steeds als evangelie te
aanvaarden, daarvan levert ex-
onderzoeksrechter Guy Jespers
nog maar eens het bewijs.
Tot welke kategorie mensen we
willen behoren moeten we voor
onszelf uitmaken. Laten we echter
steeds voor ogen houden dat er
mensen achter de namen Jespers.
De Cramer, Van Renterghem.
Van Laere, Bundervoet en Ver-
haegen maar ook achter Rosinne
De Sutter en Vandcnhende-
Ledoux schuilgaan. Geen akteurs
uit Beschuldigde sta op», want
dal is eigenlijk wat wij, omdat wij
zonder brood en vooral spelen niet
kunnen leven in de «Zaak J.» za
gen: een lang misdaadverhaal.
Met Jespers en De Cramer in de
rollen van moderne personifika-
ties van Baeckelandt en Cartou
che. De man die het scenario van
hel proces zou hebben geschreven
zou een genie zijn. Jef Geeraerts
en anderen schrijven er alvast na
derhand een boek over.
Jespers en De Cramer willen nu
naar het Hof van Verbreking. Mis
schien komt er nog een vervolg
aan het verhaal. Misschien vallen
de koppen nog waarover Jespers
het had. We leven in kwade tijden,
maar besluiten we met het citeren
van Joost Van den Vondel: «Men
maeckt een quade zaeck met
schijn van recht nooit goed».
Jean-Pierre De Lamper
geheimzinnige grote figuren
waarover Jespers wel even zou
gaan pratenmaar het dan toch niet
deed? Wie zijn die mannen achter
de schennen die negen weken lang
niet geslapen hebben uit vrees dat
de onderzoeksrechter zou gaan
praten? Waarom moest deze zaak
al na acht maanden voor het hof
gesleurd worden, terwijl minder
ingewikkelde zaken twee a drie
jaar op de wachtlijst staan met het
gevolg dat het onderzoek ernstige
hiaten vertoont?
Allemaal vragen die van de zaak er
een maken van twijfel, onzeker
heid, dubbelzinnigheid en dillet-
tantismc.
Er klopt iets niet... Tijdens dit
proces is meer verzwegen dan ver
teld, zijn er belangrijke dingen de
mist in gegaan zoals bijvoorbeeld
de rol van de onderzoeksrechter in
een moordzaak op een jong
meisje.
En nu komen wc op hetgeen er in
Gent gefluisterd wordt. Was Jes
pers zelf een chanteur, die dos
siers minimaliseerde, klasseerde
of gewoon liet verdwijnen in zijn
eigen kast om nadien de betrokke
nen af te persen?
Hij leefde op grote voet en tijdens
het proces is aangetoond dat hij het
wel breed had. maar niet stinkend
rijk was. Waarom wou hij anders
nog beschikken over die twaalf
miljoen van zijn ouders. Jespers
had nooit genoeg.
Vinden we in de chanteursrol van
de onderzoeksrechter de oorzaak
van de hiaten in het onderzoek, de
snelheid waarmee hij voorde rech
ters moest verschijnen, de stille
insinuaties tijdens het proces? Is
Jespers het slachtoffer geworden
van invloedrijke gechanteerden of
zijn deze bedenkingen afkomstig
uit een verziekte geest die heerste
over een verziekt proces?
Wat w ij gehoord hebben tijdens dc
ondervragingen en de debatten is
in elk geval de waarheid niet. Mis
schien een heel klein gedeelte er
van. maar aan de hand van dat
minimum moest de jury oordelen.
Uileindelijk was het koorddans
nummertje gedaan. Men moest
van de koord af. langs de ene of de
andere zijde. Jespers is veroor
deeld. De Cramer ook.
Nu beginnen de journalisten en de
auteurs aan hun boeken, werken
die ook alleen maar de waarheid
kunnen benaderen. Het enige boek
dat de waarheid zou kunnen bevat
ten is dal van Jespers zelf Hij
heeft er nu de tijd voor...
Mare De Backer
Maandenlang macabere melo. misstap of misdaad, helden
van de huivering, huichelende hoge heren, kroegkamera
den. dappere dieven, plichtsbewuste pleiters, mooie mei
den uit de bovenstebeste onderwereld. Alleen de cel is nu
van 'tel, zo zijn de regels van dit helse spel. De gemelijke
gazetteschrijvers glijden genoeglijk in de badkuip, wassen
de weeë waanzin van hun lijf, wanen zich warempel win
naars.
Een potsierlijke parade van piëteitsvolle pionnen, moor
denaars, minnaars, mensen. Lieve leugenaars, zielige
zondaars. Ze kropen door de kranten, ze knielden als
knechten. Eén traan op z'n tronie, tien titels over de
tragedie. Assisen zal mij het Hof niet maken.
De rechters van de rechter die zovelen heeft berecht hoefik
niet te beoordelen, tot u mij venvenst en u dan weer, op een
andere keer. aan de beurt bent. In dit soort scherpzinnige
schouwspelen van schuld en schande schaak ik niet mee,
dit vermaak vermoeit me. ik bemoei me niet met macht in 't
meervoud, hooguit mijmer ik, twijfel, treur.
De baas belt. Of ik de gang van zaken in Gent gevolgd heb.
Nee. zeg ik. Nee op de eerste vraag. Dan hoeft de rest niet
meer. Ben ik onschuldig? Nooit zal ik onschuldig zijn aan
deze maatschappijSchaam ik me voor m'n schuldWij
schamen ons samen. Op deze kriminele wereld schamp ik
af, vol schande. En daarna was ik m'n handen.
's Nachts schuif ik de grendel voor m'n deur. Sper me in.
Lig en luister. Ben ik links, ben ik liberaal? Ben ik lief, ben
ik laf? En overdag, ach, dan doe ik iets verkeerds (zoals
jij), verdien ik minder of meer dan jij, waag ik me op de
wankele weegschaal van waarden.
Nimmer zal ik me veilig voelen, al vlucht ik vandaag in
woorden (rechter, bankdirekteur, vriendin) of letters (J.).
Vrede nemen met iets is huichelen, want alom heerst oor
log. alom hijgen harten hulpeloos. Vluchten is vals, dus
blijf ik het benauwd hebben.
Gust V. heeft een boek geschreven en ik benijd hemGuyJ.
moet boeten en ik benijd hem niet. Ik zou graag een boek
schrijven over Gust V. die een boek schreef over GuyJ., ik
zou graag rijk worden met boekenschrijven, ik, knarsetan
dende gazetteschiijver, jaloerse jongen, LDL kreeg elke
dag een volle pagina om z'n geweten te zuiveren, en
tenslotte te zeggen dat hij nooit een boek zal schrijven,
daarover.
Waar is de waarheid? Er zijn er die vijf jaar universitair
gestudeerd hebben om dat te achterhalen, en dan falen. Er
zijn er die zichzelf negen uur opsluiten en dan droef komen
berichten dat een ander maar moet opgesloten worden.
Waarheid is een waanwaarde. ze is van jou, ze is van mij.
maar wanneer is ze van ons allebei?
En nu moet ik vechten met her gerecht en dat vertik ik. De
wapens die m'n woorden zijn gooi ik te grabbel. Maar ik
roep verzachtende omstandigheden in. Want als ik oordeel
ben ik het voordeel, want als ik zus zal zeggen moet jij het
zo weerleggen. Ik beklaag mezelf, m'n machtige machte
loosheid. ik pleit mezelf vrijjn'n betrokkenheid was nihil.
Nooit zijn we door zoveel publiciteit aan een feit zo weinig
te weten gekomen. Geheimen verkopen alleen als ze nog
niet ontward zij", vandaar. En dat i.s nu toch bewezen: de
media cirkelen subtiel rond een subjekt, jammeren en
juichen, en het subjekt blijft suspekt, gevangen in gulzige
titels, goed, maar de waarheid wentelt in het rond, en dan
houden alle journalisten hun mond en de prooi zit verrekt
in een kooi. en verder zijn we geen stap.
De vraag is natuurlijk of we überhaupt verder wilden.
Doet het geen deugd, dat cirkelen rond de prooi? Is het niet
fijn. dat we verontwaardigd zijn?
Voor wanneer het proces M 1 De maatschappij als be
schuldigde en als openbare aanklager: wie is verantwoor
delijk voor driehonderdduizend werklozen, voor de dol
lardevaluatie. voor de krachtproef tussen Egypte en Is
raël, wie maakte baron Empain rijk en wie ontvoerde
hem?
Als je Jvrijlaat zet je een rechtssysteem op de helling dat
je zelf hebt bekokstoofd. Als je J. vastdwingt ben je on
barmhartig. wraakzuchtig. Maar hem heen en weer kaat
sen tussen vrijheid en gevangenschap is al even onmense
lijk. Dus doe je de dingen maar zoals je ze denkt. En dan
denk je: verdomme, ik zit gevangen in gedachten, wie
bevrijdt me?
WOUTER VLOEBERGH
Jespers. 20 jaar. De Cramer. 15 jaar. De anderen gaan vrijuit.
De advokaten van Jespers brengen de zaak voor het hof van Cassa
tie, die van De Cramer houden hun besluit in beraad.
Jespers heeft opnieuw hoop gekregen. Een nieuw vonnis is in het
verschiet. Krijgen we dan uiteindelijk de waarheid? Dat zijn flarden
die ik deze morgen in de krant gelezen heb. Die zinsfragmenten
hebben me niet veel wijzer gemaakt. Ik ben 2 maand geleden ver
trokken van het standpunt dat het kleine grut met alle zonden Israels
zou belaagd worden. De anderen zouden een minimum straf krij
gen. Het is verkeerd uitgevallen en nu li jkt mijn redenering plots erg
simplistisch.
Ondanks dat. moet ik mij aanslui- hoedt men zich voor de twijlcl die
ten bij dc algemene trend en in- altijd in hel voordeel van de be
druk die het proces van de eeuw klaagde spreekt, en laat men hem
omzeggens bij iedereen naaelaten vnJ
heeft: de twijfel van het mysterie. N1aar ncen- naar mijn oordeel liet
Maar ook de hoon. dc laster, het dc iur>' 2'ch leiden door zeer sub-
voyeurismc. dc slechte en goede jektieve elementen Overtuiging
verslaggeving, de komedie, het 'w>jtel. De jury was blijkbaar
respekt' de walging, de publici- overtuigd. Waardoor?
teit. zijn mij bijgebleven Door een slecht en onvolledig dos-
Met mijn christelijke background s'cr Door allerlei tegenspraken
heb ik mij afgevraagd of naasten- °P h(-'' hoogste échelon? Door de
liefde nog wel beslaat. Met die lhesis van dc openbare aanklager?
zelfde ondergrond als basis, heb ik Door niet altijd bewezen stellin-
mij vragen gesteld. g°n van dc deskundigen?
Dat proces heeft niet alleen zeer Door getuigen die weinig zoniet
weinig aan het licht gebracht, de n'^s aan het licht brachten.'
waarheid alleszins niet. maar er is Door het partijtje poker dat door
een loopje eenomen niet enkele Jespers en Dc Cramer gespeeld
ethische waarden die ik kost wat «erd? Ikzelf kan het antwoord met
kost in mijn eigen leven zou willen geven
bewaard zien' De voorzitter sprak geen bcmoe-
Ik klaag vooral hei enorme voyeu- d'gende woorden meer uit na het
rismc aan dat van bij het begin in proces.
feite de basis vormde. Een magi- Betekent dit dat een nieuw proces
straal zit in nesten. Hoe erg weten jn het verschiet ligt
we nog altijd niet. maar publiek Zal dan pas de échte waarheid aan
sukses is gegarandeerd. het licht komen?
Een nokvolle gerechtszaal, op Zullen rijkswachters dan terug in
sensatiebeluste mensen die in feite het gareel lopen en niet meer doen
kompleet weeeedeemsterd zijn tot zoa's zaterdag: drinken op de
walgelijke, primaire met sekun- -sukscsvolle- afloop?
daire behoeften vervulde eenza- Eén zaak is zeker, waar twijfel be
ten. staat en bewijzen ontbreken, moet
Barrabas of Kristus. cen .iuisl oordeel "aar voren ko-
Als de |ur> zich ter beraadslaging men: vrijspraak alt er een be-
terugtrekt.' krijgen de leden ervan wijs dan is het volle pond nog niet
39 vragen mee Viermaal worden genoeg, magistraat ol simpele
Jespers en De Cramer schuldig burger.
bevonden Dim zal ik een pint drinken op de
Als ik dan de uitspraak hoor. kan succesvolle afloop, wetende dat
ik niet meer volgen. Ofwel vindt het verdict korrekt werd geveld,
men iemand schuldig en geeft men wetende dat het recht niet krom is
hem in dit geval levenslang, ofwel m België.
André Govaert
